• Σήμερα είναι: Δευτέρα, Δεκέμβριος 16, 2019

Η Εμπορική Εκπαίδευση (Σπουδές Οικονομικών Επιστημών) στην Ελλάδα

Το 1831 ιδρύθηκε στη Χάλκη Εμπορική Σχολή η οποία λειτουργούσε μέχρι τη δεκαετία του 1950. Στην εις Χάλκη Εμπορική Σχολή δίδαξε ο Ξενοφών Ζυγούρας (γνωστότερο σύγγραμμά του η Πλουτολογία, 1876)…

Το 1894 ιδρύθηκε από τους Όθωνα Ρουσόπουλο και Ιωάννη Γεράκη η «Εμπορική και Βιομηχανική Ακαδημία», η οποία επί σειρά ετών εμόρφωσε πολλούς νέους, επειδή δεν υπήρχαν τότε δημόσιες σχολές σε αυτούς τους κλάδους… Η Εμπορική Σχολή της Ακαδημίας αποσκοπούσε στον επιστημονικό καταρτισμό εμπόρων, λογιστών, τραπεζιτικών υπαλλήλων. Εκεί διδάχθηκε για πρώτη φορά η λογιστική στη χώρα μας (εκτενές αφιέρωμα, με τίτλο «Η Εμπορική και Βιομηχανική Ακαδημία: Ένα πρωτοποριακό για την εποχή του ίδρυμα, 1894-1923», δημοσιεύτηκε στο τεύχος 23, Απρίλιος – Ιούνιος 2016, του Accountancy Greece).

Ο Κωνσταντίνος Παναγιωτόπουλος ίδρυσε το 1904 και διηύθυνε μέχρι το 1927 την φέρουσα το όνομά του «Εμπορικήν και Λογιστικήν Σχολήν» (εκτενές αφιέρωμα, με τίτλο «Κωνσταντίνος Παναγιωτόπουλος, 1872-1936. Ένας μεγάλος δάσκαλος της λογιστικής», δημοσιεύτηκε στο τεύχος 11, Απρίλιος – Ιούνιος 2013, του Accountancy Greece).

Το 1903 εκδόθηκε ο ιδρυτικός νόμος 2991 «Περί συστάσεως εμπορικών σχολών», που απετέλεσε την αφετηρία για μια νέα εποχή στην εμπορική εκπαίδευση της χώρας μας. Στο άρθρο 1 ορίζεται ότι: «Συνιστώνται δαπάναις του Κράτους, ων η έδρα ορίζεται δια Β. διατάγματος, εμπορικαί σχολαί, ανήκουσαι εις την τάξιν των εκπαιδευτηρίων της μέσης εκπαιδεύσεως, σκοπούσαι την διά καταλλήλου θεωρητικής και πρακτικής διδασκαλίας προπαρασκευήν των εις αυτάς φοιτώντων εις το εμπορικόν στάδιον. Διδάσκονται εν αυταίς υποχρεωτικώς∙ α) τα θρησκευτικά, β) η ελληνική γλώσσα, γ) εκ των ξένων γλωσσών η γαλλική, η αγγλική και η γερμανική, δ) εκ των μαθηματικών η αριθμητική, και ιδία η εμπορική, μετά των στοιχείων της γεωμετρίας και της αλγέβρας, ε) στοιχεία φυσικής, χημείας και φυσικής ιστορίας, ζ) η γεωγραφία (γενική και εμπορική), η) γενικαί γνώσεις του εμπορίου (εμποριολογία), η λογιστική (καταστιχογραφία και εμπορική αλληλογραφία μετά πρακτικών ασκήσεων), θ) στοιχεία πολιτικής οικονομίας και στοιχεία του εμπορικού δικαίου, ι) η καλλιγραφία και ια) η γυμναστική».

«Εν Αθήναις ιδρύθη η πρώτη Δημόσια Εμπορ. Σχολή, την διεύθυνσιν της οποίας ανέλαβεν ο καθηγητής Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Αθηνών Κυπάρισσος Στεφάνου. Διά του αυτού διατάγματος, ιδρύθη και η εν Πάτραις Δημόσια Εμπορική Σχολή. Μετά δύο έτη ιδρύθησαν διά του διατάγματος 18/8/1905 η εν Σύρω Δημόσια Εμπορική Σχολή και η εν Τσαγγαράδα … Δι’ ετέρου Διατάγματος της 9/7/1908 ιδρύθη, πρωτοβουλία του Εμπορικού Συλλόγου Κερκύρας η Δημόσια Εμπορική Σχολή Κερκύρας, … Παραλλήλως προς τας άνω σχολάς ελειτούργουν εις το εξωτερικόν και α) πρότερον τούτων ιδρυθείσα υπό ομογενών του εξωτερικού Εμπορικαί Σχολαί “Πορφυριάς” εν Ν. Καρλόβασι της Σάμου, η εν Θεσσαλονίκη Ελληνογαλλική Εμπορική Σχολή Α. Κωνσταντινίδη και το εν τη ιδία πόλη Πρακτικόν Λύκειον Στ. Νιούκα, αι οποίαι ανεγνωρίσθησαν ως ισότιμοι προς τας δημοσίας»1.

Η συστηματική διδασκαλία της λογιστικής στη χώρα μας αρχίζει ουσιαστικά από το σχολικό έτος 1925-1926, όταν διορίσθηκαν ως Καθηγητές της Λογιστικής και των εμπορικών – νομικών μαθημάτων (εμποριολογίας, εμπορικής και φορολογικού δικαίου – δημοσίου λογιστικού) οι πρώτοι πτυχιούχοι της Ανωτάτης Σχολής Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών, της οποίας η λειτουργία άρχισε στην ουσία τον Οκτώβριο του 19212.

Στο πρώτο στάδιο εξέλιξης συναντούμε μόνο «κλασικά» τμήματα οικονομικών επιστημών και διοίκησης επιχειρήσεων, τα παλαιότερα των οποίων ιδρύθηκαν (ενίοτε όχι ως αυτοτελή τμήματα, αλλά ως επιμέρους κατευθύνσεις) στις δεκαετίες του 1920 (Νομική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ΑΣΟΕΕ/ΟΠΑ) και του 1930 (ΑΒΣΠ/ Πανεπιστήμιο Πειραιά). Στα μεν πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης (ΕΚΠΑ και ΑΠΘ αντίστοιχα), οι οικονομικές σπουδές θεραπεύονται αρχικά στο γενικότερο πλαίσιο των νομικών και πολιτικών επιστημών, ενώ στις ΑΣΟΕΕ και ΑΒΣΠ παρέχονται ως διακριτή επιλογή αντικειμένου σπουδών, προκειμένου να εκπαιδευτούν μελλοντικά στελέχη του εμπορίου και της βιομηχανίας. … Η μεγάλη «έκρηξη» των οικονομικών σπουδών και σπουδών διοίκησης επιχειρήσεων συντελείται κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Το κυριότερο χαρακτηριστικό αυτού του πρόσφατου σταδίου ανάπτυξης είναι πια η λειτουργική εξειδίκευση και διαφοροποίηση των αντικειμένων σπουδών, που παρακολουθεί (με μια υστέρηση) τις επιστημονικές εξελίξεις διεθνώς. Και βέβαια, σε γενικότερο επίπεδο, ο πολλαπλασιασμός των συναφών τμημάτων λόγω και της ίδρυσης νέων περιφερειακών πανεπιστημίων. Κατά την τελευταία δεκαπενταετία (1990-2005) ιδρύονται τμήματα που θεραπεύουν ειδικότερα προσδιορισμένα αντικείμενα τόσο στο πεδίο της οικονομικής επιστήμης (οικονομική περιφερειακής ανάπτυξης, διεθνείς και ευρωπαϊκές οικονομικές σπουδές, διεθνείς οικονομικές σχέσεις και ανάπτυξη) όσο και επιμέρους κλάδους στο ευρύτερο πεδίο της διοίκησης επιχειρήσεων (μάρκετινγκ και επικοινωνία, ναυτιλία και επιχειρηματικές υπηρεσίες, χρηματοοικονομική και τραπεζική διοίκηση). Ορατός σε αυξανόμενο αριθμό τμημάτων είναι, κατά το μάλλον ή ήττον, ο διεπιστημονικός προσανατολισμός. Εμφανείς είναι επίσης δύο ακόμα επιμέρους παράλληλες τάσεις: α) η εξειδικευμένη αυτοτελής ανάπτυξη των χρηματοοικονομικών, που ακολουθεί τη ραγδαία εξέλιξη του χρηματοπιστωτικού κλάδου κατά τη δεκαετία του 1990 (τμήματα λογιστικής και χρηματοοικονομικής, χρηματοοικονομικής και τραπεζικής διοικητικής), και β) η τάση δημιουργίας διεπιστημονικών τμημάτων, στο μεταίχμιο της διοίκησης επιχειρήσεων και των νέων τεχνολογιών (διοίκηση τεχνολογιών, βιομηχανική διοίκηση και τεχνολογία, διοικητική επιστήμη και τεχνολογία, μηχανικών οικονομίας και διοίκησης κ.λπ.)…

Ο αριθμός των εισακτέων φοιτητών στα τμήματα οικονομίας και διοίκησης παρουσιάζει αυξητική τάση την τελευταία δεκαετία, κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων. Αναλυτικότερα, παρατηρείται μια αύξηση συνολικά των εισακτέων στα τμήματα οικονομίας και διοίκησης την περίοδο 1998-2000 κατά 37%: από 4.725 το 1998, οι εισακτέοι φοιτητές αυξήθηκαν στους 6.425 το 2000. Η τάση αυτή ακολουθεί τη γενικότερη αύξηση των εισακτέων στο σύνολο των τμημάτων των ΑΕΙ… Από το 2001 μέχρι και σήμερα παρατηρείται μείωση του αριθμού των εισακτέων στις σχολές οικονομίας και διοίκησης, της τάξης του 9,6%: μείωση των εισακτέων στους 6.115 το 2001, 5.810 το 2002 και 5.835 το 2006. Η γενικότερη τάση στο σύνολο των ΑΕΙ είναι ταυτόσημη…

Η ανάπτυξη των σπουδών οικονομίας και διοίκησης επιχειρήσεων την τελευταία δεκαπενταετία ακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις στο επιστημονικό αυτό πεδίο (λειτουργική εξειδίκευση, διαφοροποίηση, διεπιστημονικός προσανατολισμός). Διαπιστώνεται σημαντικός δυναμισμός και διάθεση προσαρμογής των σπουδών διοίκησης επιχειρήσεων (και κατά δεύτερο λόγο των οικονομικών) προς τις ταχέως μεταβαλλόμενες συνθήκες και ανάγκες της αγοράς, με την τελευταία να συντελεί καθοριστικά στην ανάδειξη νέων πανεπιστημιακών ειδικοτήτων και ίδρυση αντιστοίχων πανεπιστημιακών τμημάτων. Παράδειγμα αποτελεί η αυτοτελής ανάπτυξη των χρηματοοικονομικών σπουδών, ακολουθώντας την ταχύτατη εξέλιξη του χρηματοπιστωτικού κλάδου της ελληνικής οικονομίας…3

Συνέδριο για την Οικονομική Παιδεία (1984) – Οι προτάσεις για τη δημιουργία του Αττικού Πανεπιστήμιου*

Τα παρακάτω στοιχεία που παρουσιαστήκαν στο Συνέδριο (ΠΙΝΑΚΑΣ 1):

Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΑΣΟΕΕ), 1920

Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών είναι κατά σειρά αρχαιότητας, το τρίτο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα της χώρας και το πρώτο στον χώρο των οικονομικών επιστημών και της διοίκησης των επιχειρήσεων, τόσο σε προπτυχιακό όσο και σε μεταπτυχιακό επίπεδο (εκτενές αφιέρωμα, με τίτλο «Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΑΣΟΕΕ): Βαδίζοντας προς τα 100 χρόνια της ιστορίας του (1920-2019)», δημοσιεύτηκε στο τεύχος 21, Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2015, του Accountancy Greece).

Οι σημαντικότεροι σταθμοί στην ιστορία του

1903: Ο Γρηγόριος Μαρασλής (18311907) δώρισε το ποσό των 250.000 χρυσών δραχμών με σκοπό την ίδρυση στην Αθήνα της «Εμπορικής Ακαδημίας αναλόγου προς τας εν τη αλλοδαπή λειτουργούσας Εμπορικάς Ακαδημίας». Όμως προέκυψαν ορισμένες αντιγνωμίες, αναφορικά με την ακριβή ερμηνεία των όρων της διαθήκης Μαρασλή, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η εκτέλεσή της και κατ’ επέκταση η ίδρυση της προβλεπόμενης Εμπορικής Ακαδημίας.

1919-1920: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος καλεί στην Ελλάδα τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Λωζάνης Γεώργιο Παγιάρ, με αποστολή τη σύσταση Οργανισμού για την ίδρυση και λειτουργία Ανώτατης Εμπορικής Σχολής, κατά το πρότυπο της αντίστοιχης Σχολής του Πανεπιστημίου της Λωζάνης. Με βάση την πρόταση Παγιάρ δημοσιεύεται ο νόμος 2191/18-6-1920, με τον οποίο ιδρύεται η Ανωτάτη Σχολή Εμπορικών Επιστημών. «Η ιδρυόμενη Σχολή παρέχει την ανωτάτην εμπορικήν εκπαίδευσιν και σκοπεί τον καταρτισμόν επιστημόνων ανωτέρας εμπορικής μορφώσεως διά τε τας δημοσίας και ιδιωτικάς ανάγκας», η οποία υπάγεται στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας. «Διδασκόμενα εν τη Σχολή μαθήματα είναι τα εξής:

α) Λογιστική θεωρητική και εφαρμοσμένη, β) Εμπορική Οικονομία, γ) Πολιτική Οικονομία, δ) Στατιστική, ε) Οικονομική Γεωγραφία, στ) Ξέναι Γλώσσαι (Γαλλική, Αγγλική, Γερμανική και Ιταλική), ζ) Στοιχεία του Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου, η) Εμπορικόν, Βιομηχανικόν και Ναυτικόν Δίκαιον, θ) Διεθνές Δίκαιον, ι) Οικονομικά Μαθηματικά, ια) Δημοσιονομία, ιβ) Εμπορευματολογία, ιγ) Μέθοδοι και Ιστορία της Εμπορικής Εκπαιδεύσεως μετά πρακτικών ασκήσεων, ιδ) Μεταφοραί και τιμολόγια, ιε) Ιστορία του Εμπορίου, ιστ) Εμπορική, Πολιτική και Τελωνειακή Νομοθεσία, ιη) Στενογραφία»

* Σαν βάση για τη δημιουργία του ήταν η συγχώνευση των τριών σχολών (ΑΒΣΠ, ΑΣΟΕΕ, ΠΑΣΠΕ) και δυο τμημάτων (Οικονομικό και Πολιτικό του ΕΚΠΑ) της Αθήνας σε έναν ενιαίο ακαδημαϊκό οργανισμό, το «Αττικό Πανεπιστήμιο». 4

1955: Σύμφωνα με το Ν.Δ. 3401/55, η φοίτηση στη Σχολή αυξάνεται από τα τρία στα τέσσερα έτη και στο τέταρτο έτος οι σπουδές χωρίζονται σε δύο κατευθύνσεις: στις Οικονομικές Επιστήμες και τις Εμπορικές Επιστήμες.

Στατιστικά στοιχεία της περιόδου από τη λειτουργία της Σχολής έως το 1990 (πινακασ 2)

1989: Η ΑΣΟΕΕ, σύμφωνα με το Π.Δ. 377/1989, μετονομάζεται σε Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Πανεπιστήμιο Πειραιώς (ΑΒΣΠ), 1938

Οι σημαντικότεροι σταθμοί στην ιστορία του5

1938. Το Πανεπιστήμιο Πειραιώς ιδρύθηκε ως Σχολή Βιομηχανικών Σπουδών από το Σύνδεσμο Βιομηχάνων και Βιοτεχνών, σύμφωνα με τον Ν. 5197/1931 «Περί επαγγελματικής εκπαιδεύσεως» και τον Α.Ν. 28/1936, που σε συνεργασία με το Σύνδεσμο Ανωνύμων Εταιρειών της Ελλάδας έβαλαν ως βάσεις την οικονομική, νομική και τεχνική παιδεία των στελεχών της βιομηχανίας.

1945. Μετονομασία σε Ανωτέρα Σχολή Βιομηχανικών Σπουδών, της οποίας σκοπό αποτελεί η συστηματική, θεωρητική και πρακτική κατάρτιση διοικητικών στελεχών.

1949. Χάρη στις προσπάθειες του Επ. Χαρίλαου και του Στρ. Παπαϊωάννου καταφέρνει να «αποκρούσει» τις πολύπλευρες «επιθέσεις» και με μια σειρά διαταγμάτων την διετία 1948-1949 να ολοκληρώσει τη συγκρότησή της και να διατηρηθεί ως Ίδρυμα Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου.

1958. Μετονομάζεται σε Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή και ορίζεται ως έδρα της ο Πειραιάς (Ν.Δ. 3876/58). Η φοίτηση είναι τετραετής και τα πτυχία που χορηγούνται είναι ισότιμα με τα πτυχία των άλλων ΑΕΙ.

1989. Με το Π.Δ. 377/89, η Σχολή μετονομάζεται σε Πανεπιστήμιο Πειραιώς.

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας (ΑΒΣΘ), 1957

Οι σημαντικότεροι σταθμοί στην ιστορία του

1930-1957. Σημαντική συμβολή στην επαγγελματική εκπαίδευση ήταν η ίδρυση της νυχτερινής Επαγγελματικής Εμπορικής Σχολής το έτος 1930, από το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ), η οποία εξελίχθηκε στην ΑΒΣΘ και στη συνέχεια στο σημερινό Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.

1957-58. Η «Eν Θεσσαλονίκη Ανωτέρα Σχολή Βιομηχανικών Σπουδών» ιδρύθηκε το 1948, αλλά δέχθηκε τους πρώτους φοιτητές της το ακαδημαϊκό έτος 1957-58.

1958. Η σχολή μετονομάσθηκε σε Ανωτάτη Σχολή Βιομηχανικών Σπουδών Θεσσαλονίκης και έγινε ισότιμη προς τις αντίστοιχες πανεπιστημιακές σχολές, η δε φοίτηση από τριετής έγινε τετραετής (Ν.Δ. 3876/1958).

1966. Η Σχολή μετονομάσθηκε σε Ανώτατη Βιομηχανική Σχολή Θεσσαλονίκης (ΑΒΣΘ) και μετατράπηκε σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (Ν.Δ. 4578/1966).

1990. Η ΑΒΣΘ μετεξελίχθηκε σε Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών.

Σχολές Λογιστικής Ανώτερης Εκπαίδευσης (σημερινά ΑΤΕΙ)

Με το N.Δ. 652/1970 (ΦΕΚ 180/τ. Α/29-08-70) ιδρύθηκαν πέντε Κέντρα Ανωτέρας Τεχνικής Εκπαίδευσης (ΚΑΤΕ), στην Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Λάρισα και Ηράκλειο Κρήτης. Η διάρκεια σπουδών ήταν μέχρι τρία έτη, ανάλογα με τη Σχολή. Οι σπουδές στις Ανώτερες Σχολές Τεχνολόγων Μηχανικών είχαν διάρκεια τρία έτη. Τα προγράμματα σπουδών εμελετήθησαν από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας CALPOLY. Το CALPOLY (California State Polytechnic University) θεωρούσε το πτυχίο του ΚΑΤΕ πανεπιστημιακής στάθμης και γι’ αυτό το λόγο το εξομοίωνε με το Bachelor Degree.

Με τον Ν. 576/1977 (ΦΕΚ 102/τ. Α/13-04-1977) ιδρύθηκαν τα Κέντρα Ανωτέρας Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ΚΑΤΕΕ), τα οποία συγκροτούν πλείονες Ανώτερες Τεχνικές και Επαγγελματικές Σχολές. Τα ΚΑΤΕΕ ανήκουν στην τρίτη βαθμίδα εκπαίδευσης. Με τον ίδιο νόμο ιδρύονται και άλλες μονάδες μέσης στάθμης (δεύτερη βαθμίδα εκπαίδευσης), καθώς και τα Κέντρα Επαγγελματικής και Τεχνικής Εκπαίδευσης (ΚΕΤΕ). Από την έναρξη ισχύος του νόμου Ν. 576/77 τα λειτουργούντα ΚΑΤΕ ανάγονται σε ΚΑΤΕΕ και ιδρύονται δύο νέα, τα ΚΑΤΕΕ Πειραιά και ΚΑΤΕΕ Χαλκίδας.

Με το Ν. 1404/1983 (ΦΕΚ 173/τ. Α/24-11-1983) ιδρύονται τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΤΕΙ), τα οποία ανήκουν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση6.

Πανεπιστήμια με τμήματα Οικονομικών Επιστημών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

H Νομική Σχολή –μαζί με τη Θεολογική, την Ιατρική και τη Φιλοσοφική– ιδρύθηκε το έτος 1837 ως Τμήμα του «Πανεπιστημίου του Όθωνος». Η Πολιτική Οικονομία ήταν μια από τις πρώτες έδρες που θεσμοθετήθηκαν στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου. Με το Προεδρικό Διάταγμα 9-10/21.10.1926 δημιουργείται στη Νομική Σχολή Τμήμα Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών. Ακολούθως, με το Βασιλικό Διάταγμα 652/9/20.11.1967 «περί οργανώσεως των σπουδών εν τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών» δημιουργούνται στη Νομική Σχολή δύο Τμήματα, το Νομικό και το Τμήμα Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών, με τα δύο πρώτα έτη κοινά και διαχωρισμό στο τρίτο έτος. Τέλος, με το Βασιλικό Διάταγμα 397/1972 και την Υπουργική Απόφαση 179084/24.12.71 δημιουργείται στη Νομική Σχολή αμιγές Οικονομικό Τμήμα7.

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Η Θεσσαλονίκη είναι η πρώτη πόλη, εκτός των αθηναϊκών τειχών, η οποία φιλοξένησε πανεπιστήμιο. Ανάμεσα στις πέντε πρώτες σχολές, που προβλέπονταν στο άρθρ. 3 Ν. 3341/1925, περιλαμβανόταν και η Σχολή Νομικών και Οικονομικών Επιστημών. Το εν λόγω Τμήμα ιδρύθηκε το έτος 1927 (Π.Δ. της 19.11.1927). Η ειδικότερη οργάνωση των σπουδών στη Σχολή Νομικών και Οικονομικών Επιστημών πραγματοποιήθηκε με την Υ.Α. υπ’ αρ. 152907/30-11-1971, στα δύο Τμήματα, Νομικής και Οικονομικών Επιστημών. Αργότερα, με τον Ν. 1268/1982 «Για τη δομή και λειτουργία των ΑΕΙ» και τις τροποποιήσεις του, η Σχολή χωρίστηκε σε δύο αυτοτελή τμήματα, το Τμήμα Νομικής και το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών. Τέλος, το 1999 με το Π.Δ. 203/99, ιδρύθηκε το Τμήμα Πολιτικών Επιστημών, το οποίο προστέθηκε στα ήδη υφιστάμενα Τμήματα. Μετά την ίδρυση του νέου Τμήματος, η Σχολή μετονομάστηκε σε Σχολή Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (ΝΟΠΕ) (Π.Δ. 87/2001, ΦΕΚ 86/20-4-2001).

Πάντειο Πανεπιστήμιο

Δύο άνθρωποι συνέδεσαν το όνομά τους με τη σύλληψη της ιδέας, την ίδρυση και τα πρώτα βήματα της Σχολής. Ο ένας ήταν ο Κύπριος Γεώργιος Σ. Φραγκούδης (1869-1939), που καταγόταν από ιστορική οικογένεια της Λεμεσού, και ο άλλος ήταν ο Αλέξανδρος Ι. Πάντος (1888-1930), από ευκατάστατη οικογένεια του Βόλου.

Ο πρώτος, ο Φραγκούδης, κάποια στιγμή έκανε το όραμα αυτό έργο ζωής. Ο δεύτερος, ο Πάντος, πεθαίνοντας έδινε την οικονομική δυνατότητα να ολοκληρωθεί το όραμα, αφού άφηνε ολόκληρη σχεδόν την περιουσία του για την ίδρυση στην Ελλάδα «Σχολής Πολιτικών Επιστημών» κατά το σύστημα της «Ελευθέρας Σχο­λής Πολιτικών Επιστημών των Παρισίων».
Στις 2 Ιανουαρίου 1927, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης έθετε τον θεμέλιο λίθο του κεντρικού κτιρίου, που βρίσκεται σήμερα στη λεωφό­ρο Συγγρού. Το 1936 αναγνωρίζεται σαν αυτοτελές Ίδρυμα Ανω­τάτης Εκπαίδευσης, ισότιμο προς τα πανεπιστήμια και τις άλλες ανώτατες σχολές.
Το 1937 ανακηρύσσεται σε Ανωτάτη Σχολή Πολιτικών Επιστημών και λειτουργεί ως ΝΠΔΔ. Από το 1989, σύμφωνα με το Π.Δ. 377/89, μετονομάστηκε σε Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επι­στημών και περιλαμβάνει (μεταξύ άλλων) τα Τμήματα: Δημόσιας Διοίκησης και Αστικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης.

Πανεπιστήμιο Πατρών

Το Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε το Νοέμβριο του 1964 (Ν.Δ. 4425 της 11ης Νοεμβρίου 1964). Τον Ιούνιο του 2013 στο Πανεπιστήμιο Πατρών εντάχθηκε το Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδας. H Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ιδρύθηκε στις 5-6-2013. Έχει έδρα την Πάτρα και περιλαμβάνει τα εξής τμήματα, με το αντίστοιχο έτος ιδρύσεως: α) Οικονομικών Επιστημών, 1985, με έδρα την Πάτρα, β) Διοίκησης Επιχειρήσεων, 1999, με έδρα την Πάτρα, γ) Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων, 2006, με έδρα το Αγρίνιο και δ) Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών, 2004, με έδρα το Αγρίνιο.

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Μέσα στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1964 εξαγγέλθηκε η ίδρυση Τμήματος της Φιλοσοφικής Σχολής στα Ιωάννινα, ως παραρτήματος της ίδιας Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ιδρύθηκε το 1996 με το Π.Δ. 364 και άρχισε τη λειτουργία του το ακαδημαϊκό έτος 1998-1999.

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ) ιδρύθηκε τον Ιούλιο του 1973 με το Ν.Δ. 87 της 27 Ιουλίου 1973, και ξεκίνησε τη λειτουργία του το ακαδημαϊκό έτος 1974-1975. Το Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ. 21/2009 (ΦΕΚ 42/10-3-2009 τ. Α) και έχει έδρα την πόλη της Κομοτηνής.

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου ιδρύθηκε στις 20 Μαρτίου 1984 με το Π.Δ. 83/1984, υλοποιώντας το όραμα του μεγάλου έλληνα μαθηματικού Κ. Καραθεοδωρή. Η Σχολή Επιστημών της Διοίκησης, που λειτουργεί στη Χίο, περιλαμβάνει τρία τμήματα: Διοίκησης Επιχειρήσεων, Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών και Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης.

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ιδρύθηκε το 1984 με το Π.Δ. 83/1984, που τροποποιήθηκε το 1985 με το Π.Δ. 302/1985 και το Π.Δ. 107/86. Έδρα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ορίστηκε ο Βόλος. Το 1999 ιδρύθηκε το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, βάσει του Π.Δ. 211/99 (ΦΕΚ 179/6-9-99/τ. Α).

Πανεπιστήμιο Κρήτης

Η Φιλοσοφική Σχολή (Ρέθυμνο) και η Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών (Ηράκλειο): Αρχικά ως Φυσικομαθηματική Σχολή δέχονται τους πρώτους φοιτητές το ακαδημαϊκό έτος 1977-1978 και είναι οι παλαιότερες Σχολές του Πανεπιστημίου.

Το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης, ως μέλος της Σχολής Κοινωνικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, λειτουργεί από το 1987.

Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ιδρύθηκε με το Π.Δ. 13/2000. Έχει ως έδρα του την Τρίπολη και αναπτύσσεται σε επίπεδο ολοκληρωμένων σχολών στις πέντε πρωτεύουσες των νομών της Περιφέρειας Πελοποννήσου.

Η Σχολή Οικονομίας Διοίκησης και Πληροφορικής, με έδρα την Τρίπολη,συγκροτείται από τα εξής Τμήματα: α) Τμήμα Οικονομικών Επιστημών (αρχικό ακαδημαϊκό έτος λειτουργίας 2003-04) και β) Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (αρχικό ακαδημαϊκό έτος λειτουργίας 2013-14).

Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ)

Το ΕΑΠ, για τη λειτουργία του οποίου ψηφίστηκε ο Ν. 2552/1997 (ΦΕΚ 266/24-12-1997), ήλθε να καλύψει την ανάγκη εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στο πεδίο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας μας, όπως εξάλλου έγινε και με Ανοικτά Πανεπιστήμια σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης, τα οποία άρχισαν να ιδρύονται από τη δεκαετία του ’70 και σήμερα απορροφούν εκατοντάδες χιλιάδες φοιτητές.

Η Σχολή Κοινωνικών Επιστημών είναι μία από τις τέσσερις σχολές του ΕΑΠ που ιδρύθηκαν με τον ιδρυτικό Ν. 2552/97 και συγκροτήθηκε σε σώμα το 2005.

Πηγές

1. «Οικονομική και Λογιστική Εγκυκλοπαίδεια», Διευθυνταί: Νικόλ. Αλικάκος – Γεωργ. Μουσταφέλλος, Εκδοτικός Οίκος Ιωάννου Σιδέρη, Αθήναι, 1957.

2. Βασ. Φ. Φίλιος, «Λογιστική και εμπορικές σπουδές στην Ελλάδα από την εποχή της τουρκοκρατίας μέχρι την ίδρυση της ΑΣΟΕΕ», ανάτυπο από το Αρχείον Οικονομικής Ιστορίας, Έτος Δ, Τόμος Ι-ΙΙ, Ιανουάριος- Δεκέμβριος 1994 (τεύχη 1-2).

3. Γιώργος Παγουλάτος – Δημήτρης Μπουρίκος, «Περίγραμμα της έρευνας για τις Σχολές Οικονομίας και Διοίκησης», Έρευνα για την Ανώτατη Παιδεία στην Ελλάδα, ΕΛΙΑΜΕΠ 2005.

4. «Η αναβάθμιση των οικονομικών σπουδών και οι κοινωνικές εξελίξεις στην Ελλάδα», Πρακτικά Συνεδρίου Οικονομικής παιδείας, Θεσσαλονίκη 15-16-17 Μαΐου 1984, Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδας.

5. Θ. Καλαφάτη, «Σελίδες από την ιστορία του Πανεπιστημίου Πειραιά» (ανέκδοτη εισήγηση), πρώτο Συνέδριο Ιστορίας και Πολιτισμού του Πειραιά, Πανεπιστήμιο Πειραιά, Πειραιάς 2003.

6. Κων. Τ. Κολιόπουλου, «Ανασκόπηση της Τεχνολογικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα».

7. Γ. Δονάτου, «Η Σχολή Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών».

8. Ιστοσελίδες των Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων.

Η μεγάλη «έκρηξη» των οικονομικών σπουδών και σπουδών διοίκησης επιχειρήσεων συντελείται κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990. Το κυριότερο χαρακτηριστικό είναι πια η λειτουργική εξειδίκευση και διαφοροποίηση των αντικειμένων σπουδών, που παρακολουθεί τις επιστημονικές εξελίξεις διεθνώς

πινακασ 1 Εγγεγραμμένοι σε οικονομικές σχολές
ανώτατης εκπαίδευσης σε όλα τα έτη

Σχολή ή Τμήμα

1979-1980

1982-1983

1. Οικονομικό Τμήμα Πανεπιστημίου Αθηνών 2.366 5.371
2. Οικονομικό Τμήμα Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης 2.616 2.318
3.

 

Ανώτατη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών  4.926  4.793
4.

 

Πάντειος Ανώτατη Σχολή Πολιτικών Επιστημών  5.198  3.978
5. Ανώτατη Βιομηχανική Σχολή Πειραιώς 5.085 5.142
6. Ανώτατη Βιομηχανική Σχολή Θεσσαλονίκης 4.680 4.669
     
  Σύνολο     24.871 26.271

πινακασ 2 Εξέλιξη του ενεργού φοιτητικού πληθυσμού
του ιδρύματος (1920 – 1981)

Ακαδ. έτος

Α έτος

Β έτος

Γ έτος

Δ έτος

Σύνολα

1920-21 170 170
1925-26 156 131 82 369
1930-31 241 145 82 468
1935-36 486 276 198 960
1940-41 1.162 325 424 1.911
1945-46 1.314 492 232 2.038
1950-51 999 592 157 1.748
1955-56 738 681 647 2.066
1960-61 680 600 462 292 2.034
1965-66 1.977 1.559 907 337 4.780
1970-71 1.480 1.772 1.457 980 5.689
1975-76 1.520 2.381 1.369 1.652 6.922
1980-81 1.136 1.182 1.548 941 4.807

Πηγή: Ανδρέας Κιντής, «Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ιστορική ανασκόπηση και προοπτικές», Εκδόσεις Παπαζήση 1990. Σημειώνεται ότι το 2015 οι θέσεις εισακτέων στο πρώτο έτος ήταν 1.465 άτομα.

Το ΕΑΠ ήλθε να καλύψει την ανάγκη εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στο πεδίο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας μας, όπως εξάλλου έγινε και με Ανοικτά Πανεπιστήμια σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης.