• Σήμερα είναι: Κυριακή, 27 Σεπτεμβρίου, 2020

Το μέλλον της Ευρώπης: Ο δρόμος προς την ανάκαμψη Grant Thornton

Η Ευρωζώνη αποτέλεσε για πολύ καιρό τον αδύναμο πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας. Το 2017, όμως, αλλάζει σελίδα. Η οικονομία της αναπτύσσεται πλέον σταθερά από το 2013, ξεπερνώντας τα ποσοστά των ΗΠΑ το 2016, αλλά και τα δικά της ρεκόρ, αφού για τρίτη συνεχόμενη χρονιά βρίσκεται άνω του μέσου όρου.

Η έρευνα Business Report (IBR) της Grant Thornton, μια τριμηνιαία έρευνα 2.500 επιχειρήσεων σε 36 οικονομίες παγκοσμίως, δείχνει ότι η ενδυνάμωση της οικονομίας είναι ιδιαιτέρως αισθητή στο θετικό επιχειρηματικό κλίμα. Η αισιοδοξία των επιχειρηματιών της Ευρωζώνης βρίσκεται στο υψηλότερο ποσοστό των τελευταίων δύο ετών, 43%.

Η Γερμανία παραμένει η κυρίαρχη δύναμη, αλλά την ακολουθούν πλέον και άλλοι μοχλοί ανάπτυξης, όπως η όλο και πιο ανταγωνιστική Ισπανία και η ανακάμπτουσα Ιρλανδία. Κατά την επόμενη χρονιά, οι προοπτικές αναμένεται να βελτιωθούν για 14 χώρες της Ευρωζώνης, όπως η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Ισπανία.

Η έρευνα δείχνει ότι οι ευρωπαίοι επιχειρηματίες αψηφούν την ανασφάλεια που προκαλεί το Brexit. Δεν θεωρούν ότι πλέον αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας για την Ε.Ε. Πράγματι, η πλειονότητα αναφέρει ότι θα ήθελε περαιτέρω ενοποίηση. Η αισιοδοξία τους δεν φαίνεται να πτοήθηκε ούτε από τις εκλογές σε κυρίαρχα κράτη της Ευρωζώνης.

Ωστόσο, οι προοπτικές θα παραμείνουν ευάλωτες σε τυχόν επιπτώσεις του Brexit. Ένα μεγάλο ποσοστό επιχειρήσεων προβλέπουν ότι το Brexit θα οδηγήσει σε ένα μοντέλο Ευρώπης δύο ταχυτήτων, το οποίο σίγουρα θα απαιτήσει σημαντικές αλλαγές. Μέχρι στιγμής, οι επιχειρήσεις δεν έχουν αποφύγει τον κίνδυνο του αυξημένου τελωνειακού προστατευτισμού. Παρά την ήττα των ακροδεξιών στην Αυστρία, στην Ολλανδία και στη Γαλλία, τα στοιχεία της έρευνάς μας αποκαλύπτουν ότι η άνοδος των λαϊκιστικών πολιτικών προσώπων αποτελεί όλο και μεγαλύτερη ανησυχία για τον ευρωπαϊκό επιχειρηματικό κόσμο. Αναμένονται ακόμα η οριστικοποίηση του ψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά τις πρόσφατες εκλογές και οι εκλογές στη Γερμανία. Ταυτόχρονα, το νότιο άκρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει ακαθόριστο.

Επομένως, ποιο είναι το μέλλον της Ευρώπης; Φέτος, θέσαμε αυτό το ερώτημα στους επιχειρηματίες και οι απαντήσεις τους αποκαλύπτουν τόσο μια μακρόπνοη πίστη στο πνεύμα της Ευρώπης όσο και μια αβεβαιότητα σχετικά με το μέλλον της.

Βασίλης Καζάς

Managing Partner,
Grant Thornton Greece

Η επιχειρηματική αισιοδοξία κατέγραψε υψηλό δύο ετών

Σχεδόν μια δεκαετία μετά την οικονομική κρίση, η οικονομική ανάπτυξη τονώνει την επιχειρηματική αισιοδοξία

Τα τελευταία χρόνια, τα λιγότερα μέτρα λιτότητας και η τόνωση της ζήτησης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνέβαλλαν σε μια ώθηση της ανάκαμψης. Πλέον, οι χαμηλές πιστώσεις, το χαμηλό κόστος του πετρελαίου και το ασθενέστερο ευρώ οδηγούν σε εκτενή ανάπτυξη. Οι συνθήκες αυτές καταγράφουν υγιή αύξηση επενδύσεων και καταναλωτικών δαπανών, παράλληλα με σταθερή μείωση της ανεργίας.

Οι προσδοκίες για εξαγωγές στην Ευρωζώνη αυξήθηκαν από 24% σε 26% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2017, καταγράφοντας το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως, μετά την Αφρική. Η Γερμανία (35%), η Ολλανδία (30%) και η Ιρλανδία (28%) σημείωσαν τη μεγαλύτερη βελτίωση κατά την περίοδο αυτή. Ο σύνθετος Δείκτης των Διευθυντών Αγορών (PMI) της Ευρωζώνης, ένας δείκτης οικονομικής υγείας του μεταποιητικού κλάδου, κατέγραψε, επίσης, υψηλό έξι ετών τον Απρίλιο.

Στην Ισπανία, οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και στο εμπόριο συνέβαλαν στη βελτίωση της βιομηχανικής παραγωγικότητας, στην αύξηση των εξαγωγών και στη βιώσιμη άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Η αύξηση του ΑΕΠ ανήλθε κατά μέσο όρο σε 2,5% τα τελευταία τρία χρόνια, με την οικονομία να αναπτύσσεται κατά 0,8% το τελευταίο τρίμηνο.

Όμως τα κέρδη της ανάκαμψης της Ευρωζώνης δεν είναι ισόποσα κατανεμημένα.

Η ελληνική οικονομία αρχίζει να δείχνει πρώιμα σημάδια ανάκαμψης και η συμφωνηθείσα διάσωση του ΔΝΤ θα καθησυχάσει σε κάποιο βαθμό τις τοπικές επιχειρήσεις σχετικά με το μέλλον. Σύμφωνα με τα δεδομένα της έρευνας για τις προσδοκίες του επόμενου έτους, το πρώτο τρίμηνο του 2017 το 48% των ελληνικών επιχειρήσεων ανέμεναν ενίσχυση της απασχόλησης, σε σύγκριση με το 14% του τετάρτου τριμήνου του 2016. Βελτιώσεις αναμένονταν επίσης στην κερδοφορία (50%) και στα έσοδα (58%), καταγράφοντας σημαντική αύξηση από το 24% και το 34% που σημειώθηκαν, αντίστοιχα, το προηγούμενο τρίμηνο.

Ωστόσο, η ανάκαμψη στην Ελλάδα παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη και θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος προτού επανέλθουν η βιωσιμότητα του χρέους, η ανταγωνιστικότητα και η ανάπτυξη.

Ταυτόχρονα, τα συνεχιζόμενα προβλήματα στην Ιταλία θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την οικονομική ανάπτυξη της Ευρωζώνης φέτος. Η Ιταλία επιβαρύνεται με υψηλά επίπεδα δημοσίου χρέους, τα οποία ανέρχονται σε €2,7 τρισ. ή 133%1 της συνολικής οικονομίας. Η χώρα υποφέρει από χαμηλή παραγωγικότητα, υπερβολικές ρυθμίσεις και έλλειψη δαπανών σε Έρευνα και Ανάπτυξη. Και επειδή στην οικονομία κυριαρχούν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι κεφαλαιαγορές της δεν είναι επαρκώς αναπτυγμένες. Η χώρα δεν μπορεί να μειώσει το χρέος της χωρίς αναπτυσσόμενη οικονομία. Αν και η ανάπτυξη ήταν υποτονική, το περασμένο έτος το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,9%, το μεγαλύτερο ποσοστό από το 2010, δίνοντας πρόωρες ελπίδες για ανάκαμψη.

Εκτός της Ευρωζώνης, οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές απειλές, όπως οι συγκρούσεις στο Ιράκ και στη Συρία, η μεταναστευτική κρίση, το Brexit και η πολιτική της Ε.Ε. σχετικά με τη Ρωσία, θα εξακολουθήσουν να επηρεάζουν την οικονομική πορεία της ηπείρου κατά τα επόμενα έτη. Αν και οι ανησυχίες για το χρέος της Κίνας εξασθενούν, δεν μπορεί να αποκλειστεί πιθανή ύφεση της κινέζικης οικονομίας. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για τις ανεπτυγμένες χώρες.

«Η οικονομία της Ευρωζώνης ξεπερνά τις προσδοκίες, με τις καλές επιδόσεις να επιβεβαιώνουν την επιχειρηματική αισιοδοξία το τελευταίο εξάμηνο. Ωστόσο, απειλές εντός και εκτός της Ευρωζώνης θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αισιοδοξία κατά το επόμενο έτος».

Μανόλης Μιχαλιός

Partner, Head of Assurance

Η «άνοδος και η πτώση» των επιχειρηματικών ανησυχιών

Η άνοδος του λαϊκισμού είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη ανησυχία για τους επιχειρηματίες

Στο πλαίσιο μιας σταθερά ανοδικής πορείας, οι επιχειρήσεις της Ευρωζώνης ανησυχούν φέτος λιγότερο για τις απειλές στην οικονομική σταθερότητα, σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Η παρατεταμένη μακροοικονομική πρόκληση των χαμηλών ρυθμών ανάπτυξης παραμένει ως κύρια ανησυχία, όπως αναφέρει το 20,5% των επιχειρήσεων. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί αρκετά σε σχέση με το 24,8% του 2016. Ομοίως, η μετανάστευση προς και εντός της Ε.Ε., ο αποπληθωρισμός και η υψηλή ανεργία, δεν αποτελούν πλέον τόσο μεγάλη απειλή.

Από την άλλη πλευρά, τα υψηλά επίπεδα δημοσίου χρέους και η άνοδος των λαϊκιστικών κομμάτων γίνονται ολοένα και πιο ανησυχητικά. Η Ιρλανδία (44%), η Γερμανία (32%), η Φινλανδία (28%) και η Ολλανδία (26%) δείχνουν να ανησυχούν περισσότερο για την τάση προς τον εθνικισμό.

«Ο διαφαινόμενος περιορισμός της οικονομικής αβεβαιότητας και το ευρύτερο θετικό οικονομικό κλίμα ενισχύουν τις προσδοκίες των επιχειρήσεων. Την ίδια στιγμή, όμως, οι επιχειρηματίες διατηρούν τις επιφυλάξεις τους».

Αθηνά Μουστάκη

Partner, Financial Services

Μέχρι στιγμής, η άνοδος των ακροδεξιών κομμάτων δεν έχει επηρεάσει την επιχειρηματική αισιοδοξία, η οποία βρίσκεται σε υψηλό σχεδόν δύο ετών (43%). Τα αποτελέσματα των εκλογών στην Αυστρία, στην Ολλανδία και στη Γαλλία έχουν σίγουρα παίξει ρόλο στην ενδυνάμωση της αισιοδοξίας. Ωστόσο, οι επιχειρηματίες αναγνωρίζουν ότι εξακολουθεί να υπάρχει υψηλός πολιτικός κίνδυνος στον ορίζοντα.

Η συνεχής άνοδος του λαϊκισμού

Ο λαϊκισμός είναι απίθανο να εξαφανιστεί, δεδομένου του μεγέθους των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι αναπτυγμένες δημοκρατίες. Η πρόσφατη ήττα της Marine Le Pen στη Γαλλία αποτελεί, ίσως, το τρίτο χτύπημα στην ακροδεξιά Ευρώπη τους τελευταίους έξι μήνες, αλλά το λαϊκιστικό κίνημα παραμένει πιο δυνατό από ποτέ και θα εξακολουθήσει να ασκεί περιοριστική επιρροή στις κυβερνητικές δυνάμεις.

Οι γερμανικές εκλογές τον Σεπτέμβριο θα είναι το επόμενο μεγάλο γεγονός. Η πιο πρόσφατη έρευνα DeutschlandTrend2, που δημοσιεύτηκε στις 22 Απριλίου, έδινε προβάδισμα στη γερμανίδα καγκελάριο Angela Merkel 6 μονάδων έναντι του κύριου αντιπάλου της, Martin Schulz. Η υποστήριξη για την Frauke Petry, που ηγείται του αντιμεταναστευτικού Alternative für Deutschland (AfD), έχει εξασθενίσει. Όμως, ακόμα κι αν οι δυνάμεις του λαϊκισμού φαίνεται να υποχωρούν, η πρόσφατη ιστορία μάς έχει διδάξει να αναμένουμε το απροσδόκητο: το πολιτικό τοπίο θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά ακόμη και τώρα.

Τα αποτελέσματα των εκλογών της 8ης Ιουνίου στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ανησυχητικά για το Συντηρητικό Κόμμα, καθώς δεn φαίνεται να κερδίζει εύκολα την πλειοψηφία, καθυστερώντας έτσι το χρονοδιάγραμμα του Brexit.

«Εξετάζοντας το ευρύτερο γεωπολιτικό τοπίο, η ακροδεξιά μπορεί να μην έχει πάρει ακόμα εξουσία στην Ευρώπη, αλλά ο πολιτικός λαϊκισμός έχει σίγουρα βρει τη θέση του. Πολλές επιχειρήσεις αναγνωρίζουν τη συνεχή απειλή ενός κύματος προστατευτισμού, που θα μπορούσε να υπονομεύσει το εμπόριο, τις ροές κεφαλαίων και τη μετανάστευση. Οι χώρες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ενδεχόμενη αναδιαμόρφωση του πολιτικού τους σκηνικού, ή εκείνες που θα μπορούσαν να πληγούν περισσότερο αν οι διαπραγματεύσεις του Brexit δεν είναι αποτελεσματικές, παρουσιάζουν αυξημένη ανησυχία».

Θανάσης Ξύνας

Partner, Assurance

Μόλις 1 στους 12 επιχειρηματίες θεωρεί ότι το Brexit θα οδηγήσει σε λύση της Ε.Ε. Ένα συνολικό 43% είναι είτε ουδέτεροι είτε θετικοί, με το 25% να μην αναμένει κάποια αλλαγή στην Ε.Ε. και το 18% να αναμένει ότι το Brexit θα ενισχύσει την περιοχή. Το Brexit θεωρούν ξεκάθαρα ότι δεν αποτελεί υπαρξιακή απειλή για την Ε.Ε.

Το μεγαλύτερο ποσοστό (38%) προβλέπει ότι το Brexit θα οδηγήσει σε ένα μοντέλο Ευρώπης δύο ταχυτήτων. Αυτό συνεπάγεται εμπιστοσύνη σε μια συμφωνία που θα ικανοποιήσει το Ηνωμένο Βασίλειο και θα του επιτρέψει να τηρήσει τις συμφωνίες με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ). Σηματοδοτεί, όμως, και αμφιβολίες ως προς την ικανότητα της Ε.Ε. να συνεχίσει κανονικά, αφού κάτι, ή μάλλον αρκετά πράγματα, θα πρέπει να αλλάξουν.

Η Ένωση βρίσκεται, σαφώς, σε σταυροδρόμι και δεν υπάρχει κάποια άποψη που να κυριαρχεί ως προς το τι θα συμβεί στο μέλλον (σε ό,τι αφορά το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων, οι Γερμανοί είναι περισσότερο αισιόδοξοι από τους Βρετανούς). Όμως, παρόλο που οι επιχειρήσεις ανησυχούν για τις μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις, η πίστη σε μια Ενωμένη Ευρώπη εξακολουθεί να είναι ισχυρή. Ένα συντριπτικό 92,1% επιθυμεί να παραμείνει στην Ευρωζώνη, με μόλις 4,2% να επιθυμεί να αποχωρήσει.

Οι χώρες είναι λιγότερο ομόφωνες στο θέμα της ευρύτερης ενοποίησης μεταξύ των μελών της Ε.Ε. Η πλειοψηφία (63%) θα επιθυμούσε περαιτέρω οικονομική ενοποίηση, σε αντίθεση με το 56% που δεν επιθυμεί ευρύτερη πολιτική ενοποίηση. Αυτό δείχνει την ανάγκη για εις βάθος μεταρρύθμιση της Ε.Ε., μια εντολή που ο πρόεδρος Macron πιστεύει ότι του έχει δοθεί. Ωστόσο, όταν πρόκειται για πολιτική συνεργασία, η Γαλλία μπορεί να εντοπίσει έντονα σημεία διαφοροποίησης με το άλλο ισχυρό μέλος της περιοχής, τη Γερμανία (βλ. Σχήμα 3).

«Οι γαλλικές προεδρικές εκλογές, η προοπτική ανασύστασης του γαλλο-γερμανικού μηχανισμού και το Brexit θα πρέπει να θεωρηθούν ως ευκαιρίες για εδραίωση της ευρωπαϊκής ανάπτυξης».

Daniel Kurkdjian

Managing Partner, Grant Thornton France

Προτάσεις για τις επιχειρήσεις

Η ψήφος του Ηνωμένου Βασιλείου για έξοδο από την Ε.Ε. δεν προκάλεσε τη μεγάλη έκπληξη που πολλοί φοβούνταν, και η έρευνα αποτυπώνει ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον υπαρξιακή απειλή για το ενιαίο νόμισμα. Τα οικονομικά στοιχεία υπογραμμίζουν τη δύναμη της Ευρωζώνης και τονίζουν την αύξηση της επιχειρηματικής αισιοδοξίας, ως θετικό σημάδι για τις αγορές.

Επομένως, δεδομένου του τρέχοντος οικονομικού και πολιτικού περιβάλλοντος, η Grant Thornton προτείνει:

Αξιολογήστε τις επιλογές χρηματοδότησης για επενδύσεις για ανάπτυξη Η αβεβαιότητα σχετικά με το μέλλον των παγκόσμιων εμπορικών πολιτικών μπορεί να οδηγήσει τους επιχειρηματίες να δράσουν αμυντικά και να αναβάλλουν επενδυτικές αποφάσεις. Αντιθέτως, θα πρέπει να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, να έχουν προετοιμάσει σχέδια έκτακτης ανάγκης, αλλά και να ενεργούν για να εδραιώσουν και να επεκτείνουν πρόσφατες επιτυχίες, χρησιμοποιώντας τη διαθέσιμη χρηματοδότηση για μελλοντικές επενδύσεις.

Αξιολογήστε την εξαγωγική στρατηγική για βιώσιμη ανάκαμψη Τα πρόσφατα οικονομικά στοιχεία δείχνουν ότι η επιχειρηματική αισιοδοξία προκαλεί σημαντικούς κύκλους επενδύσεων, οι οποίοι είναι κρίσιμοι για τη βιωσιμότητα της ανάκαμψης. Αξιολογήστε την καταλληλότητα της εξαγωγικής στρατηγικής σας ως προς την πιο αποτελεσματική κατεύθυνση για τις επενδύσεις σας. Η αύξηση των προσδοκιών σχετικά με υποδομές και βιομηχανικές επενδύσεις στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, αντιπροσωπεύουν σαφείς ευκαιρίες για το εμπόριο κυρίως στα κεφαλαιουχικά αγαθά υψηλής αξίας.

IBR 2017: μεθοδολογία

Η έρευνα International Business Report (IBR) της Grant Thornton είναι η κορυφαία παγκόσμια επιχειρηματική έρευνα και διεξάγεται πραγματοποιώντας συνεντεύξεις σε περίπου 2.500 ανώτατα στελέχη εισηγμένων και ιδιωτικών επιχειρήσεων παγκοσμίως κάθε τρίμηνο. Ξεκίνησε το 1992 σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες, και πλέον ερευνά περισσότερες από 10.000 επιχειρήσεις σε 36 χώρες σε ετήσια βάση, παρέχοντας πληροφορίες σχετικά με οικονομικά και εμπορικά θέματα που επηρεάζουν τις επιχειρήσεις παγκοσμίως. Τα δεδομένα της παρούσας έρευνας προέρχονται από 922 συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Ιανουαρίου – Μαρτίου 2017, με διευθυντικά στελέχη, διευθύνοντες συμβούλους, προέδρους και άλλα ανώτερα στελέχη επιχειρήσεων μεσαίου μεγέθους, από όλους τους κλάδους της βιομηχανίας, σε 15 ευρωπαϊκές χώρες. Ο ορισμός «επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους» διαφέρει ανά περιοχή: στην Κίνα οι συνεντεύξεις έγιναν σε εταιρείες με 100-1000 υπαλλήλους, στις ΗΠΑ σε εταιρείες με ετήσια έσοδα US$20m έως US$2bn και στην Ευρώπη, σε εταιρείες με 50-499 υπαλλήλους

* Το καθαρό ποσοστό αισιοδοξίας υπολογίζεται ως οι αισιόδοξοι επιχειρηματίες μείον οι απαισιόδοξοι ερωτηθέντες.

Πηγή: Grant Thornton IBR 2017

Σχήμα 1: Καθαρό ποσοστό αισιοδοξίας – Ευρωπαϊκές ζώνες

1 Πηγή: Oxford Economics.

Σχήμα 2: Ποια είναι η μεγαλύτερη απειλή στην οικονομική σταθερότητα της Ε.Ε.;

Οι επιχειρηματίες δεν βλέπουν το Brexit ως «υπαρξιακή» απειλή για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και τάσσονται υπέρ της περαιτέρω οικονομικής, αλλά όχι πολιτικής, ενοποίησης

Σχήμα 3: Με ποιες από τις παρακάτω μορφές θα επιθυμούσατε περαιτέρω ενοποίηση μεταξύ των μελών της Ε.Ε.;

Πηγή: Grant Thornton IBR 2017

Εμπορικές συμφωνίες: Οι Βρετανοί έχουν λιγότερη εμπιστοσύνη στο αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων σε σχέση με τους Γερμανούς. Το 45% των επιχειρηματιών στη Γερμανία πιστεύουν ότι η βρετανική κυβέρνηση και η Ε.Ε. θα επιτύχουν μια εμπορική συμφωνία που θα ικανοποιεί και τις δύο πλευρές, σε σύγκριση με το 39% των Βρετανών. Σε γενικές γραμμές, οι απόψεις των ευρωπαίων επιχειρηματιών διίστανται σχετικά με τις διαπραγματεύσεις, με το 31% να νιώθουν ανασφαλείς και το 37% να νιώθουν σίγουροι. Πάνω από το ένα τέταρτο (26%) δηλώνουν ουδέτεροι, ενώ το 6% δηλώνει ότι δεν γνωρίζει.

Φορολογία επιχειρήσεων: Η πλειοψηφία των Ευρωπαίων επιχειρηματιών (53%) θα υποστήριζαν τον ενιαίο καθορισμό φορολογικού συντελεστή για ολόκληρη την Ε.Ε., προσφέροντας, ίσως, μια γεύση για το πού απαιτείται περαιτέρω οικονομική ενοποίηση. Ένα «ισότιμο πεδίο μάχης» επιθυμούν, ιδιαιτέρως, οι επιχειρηματίες στην Ιταλία (70%), στην Ισπανία (66%), στη Γαλλία (64%) και στην Ελλάδα (62%). Όμως, πολλές χώρες, όπως η Ιρλανδία (94%), η Εσθονία (78%) και η Ολλανδία (66%), υποστηρίζουν ότι κάθε χώρα θα πρέπει να καθορίζει τους δικούς της συντελεστές. Όπως είναι αναμενόμενο, δεδομένου του πλάνου της κυβέρνησης να μειώσει τη φορολογία των επιχειρήσεων για να παραμείνει το Ηνωμένο Βασίλειο ανταγωνιστικό μετά το Brexit, το 78% των βρετανικών επιχειρήσεων επιθυμούν να θέσει η χώρα τους δικούς της φορολογικούς συντελεστές.